فیلتر دوده خودروهای دیزلی؛ کاهش آلایندگی و چالشهای تأمین
فیلتر دوده یا DPF یکی از تجهیزات مهم در سامانه اگزوز خودروهای دیزلی است که با هدف کاهش انتشار ذرات معلق و دوده ناشی از احتراق سوخت مورد استفاده قرار میگیرد. اهمیت این تجهیز در خودروهای تجاری از جمله کامیونها، کامیونتها، اتوبوسها و مینیبوسهای دیزلی، به دلیل میزان آلایندگی بالاتر موتورهای دیزلی، بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.
به گزارش ایسنا، خودروهای دیزلی سهم قابل توجهی در انتشار آلایندههای ناشی از حملونقل شهری دارند. بخشی از آلایندگی این خودروها به ذرات معلق موجود در گازهای خروجی اگزوز مربوط میشود؛ ذراتی که عمدتاً از احتراق ناقص سوخت و ایجاد دوده و کربن سیاه شکل میگیرند.
فیلتر دوده چیست؟
فیلتر دوده که با عنوان Diesel Particulate Filter یا DPF شناخته میشود، یکی از تجهیزات نصبشده در مسیر اگزوز خودروهای دیزلی است. این قطعه با ساختار متخلخل خود، ذرات جامد و دوده موجود در گازهای خروجی موتور را به دام میاندازد و مانع انتشار مستقیم بخش قابل توجهی از این ذرات در هوا میشود.
ذرات جمعشده در فیلتر در فرآیندی موسوم به بازسازی یا Regeneration سوزانده میشوند. در این فرآیند، دوده انباشتهشده در شرایط کنترلشده به ترکیبات گازی تبدیل میشود. عملکرد صحیح این سیستم نقش مهمی در رعایت استانداردهای آلایندگی خودروهای دیزلی دارد.
چرا فیلتر دوده برای خودروهای دیزلی اهمیت دارد؟
موتورهای دیزلی به دلیل نوع فرآیند احتراق، میتوانند مقدار قابل توجهی ذرات معلق و دوده تولید کنند. این ذرات پس از خروج از اگزوز وارد هوا شده و در صورت افزایش غلظت، میتوانند کیفیت هوای شهرها را تحت تأثیر قرار دهند.
ذرات ریز موجود در آلایندههای خروجی موتورهای دیزلی از جمله مواردی هستند که در مطالعات مختلف، ارتباط آنها با مشکلات مربوط به سلامت دستگاه تنفسی و قلب و عروق مورد توجه قرار گرفته است.
از این رو، کاهش انتشار ذرات معلق از خودروهای دیزلی یکی از محورهای مهم سیاستهای کنترل آلودگی هوا محسوب میشود و فیلتر دوده یکی از فناوریهای مورد استفاده برای دستیابی به این هدف است.
کامیونها و اتوبوسها؛ یکی از گروههای مهم مصرفکننده DPF
کامیونها، کشندهها، اتوبوسها، مینیبوسها و سایر خودروهای تجاری دیزلی به دلیل کارکرد طولانی، حجم موتور بالا و میزان پیمایش قابل توجه، اهمیت ویژهای در برنامههای کاهش آلایندگی دارند.
به همین دلیل، استفاده از تجهیزات کنترل آلایندگی مناسب در این خودروها میتواند نقش مهمی در کاهش انتشار ذرات معلق داشته باشد.
در این میان، نگهداری صحیح فیلتر دوده نیز اهمیت زیادی دارد. گرفتگی بیش از حد DPF، اختلال در فرآیند بازسازی یا استفاده از سوخت و روغن نامناسب میتواند عملکرد سیستم را تحت تأثیر قرار دهد و موجب افزایش فشار در مسیر اگزوز شود.
سابقه الزام نصب فیلتر دوده در ایران
موضوع استفاده از فیلتر جاذب دوده در ایران سابقه چندین ساله دارد. بر اساس گزارشهای منتشرشده، در سالهای گذشته نصب فیلتر دوده برای خودروهای دیزلی به عنوان یکی از راهکارهای کاهش آلودگی هوا مورد توجه قرار گرفت.
در سال ۱۳۹۳ نیز نخستین نمونههای فیلتر جذب دوده برای استفاده در خودروهای دیزلی وارد کشور شد و موضوع نصب این تجهیزات روی خودروهای دیزلی در مصوبات زیستمحیطی مورد توجه قرار گرفت.
بر اساس مصوبات آن دوره، قرار بود از ابتدای سال ۱۳۹۴ استفاده از فیلتر جاذب دوده در خودروهای دیزلی اجرایی شود. با این حال، اجرای این طرح در سالهای بعد با چالشهایی از جمله هزینه تأمین، واردات تجهیزات و مسائل مرتبط با تولید داخلی مواجه شد.
چالش تأمین فیلتر دوده در کشور
یکی از موضوعات مطرحشده درباره DPF در ایران، هزینه تأمین و واردات این تجهیزات است. فیلترهای دوده مورد استفاده در خودروهای دیزلی باید متناسب با نوع موتور، سیستم اگزوز، استاندارد آلایندگی و مشخصات فنی خودرو انتخاب شوند.
تأمین محصول استاندارد و سازگار با خودرو اهمیت زیادی دارد؛ زیرا استفاده از قطعات نامناسب میتواند عملکرد سیستم کنترل آلایندگی را کاهش دهد و حتی باعث ایجاد مشکلات فنی در خودرو شود.
از سوی دیگر، توسعه ظرفیت تولید داخلی فیلتر دوده میتواند به کاهش وابستگی به واردات و تسهیل تأمین این تجهیزات برای ناوگان حملونقل کشور کمک کند.
تأکید بر ظرفیت تولید داخلی
موضوع تولید فیلتر دوده در داخل کشور نیز در سالهای گذشته مورد توجه مسئولان قرار گرفته است. احمد وحیدی، وزیر کشور دولت سیزدهم، در اظهاراتی درباره موضوع فیلتر دوده، با اشاره به هزینه بالای واردات این تجهیزات، بر وجود ظرفیت برای حرکت به سمت تولید داخلی فیلتر دوده با همکاری مجموعههای تحقیقاتی و وزارت دفاع تأکید کرده بود.
توسعه فناوری تولید این تجهیزات میتواند در صورت رعایت استانداردهای فنی و زیستمحیطی، فرصت مناسبی برای تأمین نیاز ناوگان دیزلی کشور ایجاد کند.
نقش فیلترهای باکیفیت در کاهش آلایندگی
استفاده از فیلتر دوده استاندارد، تنها به نصب قطعه روی خودرو محدود نمیشود. عملکرد صحیح DPF به مجموعهای از عوامل از جمله وضعیت موتور، کیفیت سوخت، روغن موتور مناسب، سیستم مدیریت موتور و برنامه نگهداری خودرو وابسته است.
بنابراین، برای دستیابی به کاهش واقعی آلایندگی، لازم است فیلتر دوده متناسب با مشخصات فنی خودرو انتخاب شده و در زمان مناسب مورد بررسی و سرویس قرار گیرد.
در خودروهای سنگین که ساعات کاری و مسافت پیمایش بالایی دارند، توجه به این موضوع اهمیت بیشتری پیدا میکند.
ضرورت توجه به استاندارد و اصالت فیلتر دوده
با توجه به نقش DPF در کنترل آلایندگی، استفاده از نمونههای بیکیفیت یا نامتناسب میتواند نتیجه مطلوب را به همراه نداشته باشد. از این رو، تأمین فیلتر دوده از منابع معتبر و بررسی مشخصات فنی و استاندارد محصول باید در زنجیره تأمین این تجهیزات مورد توجه قرار گیرد.
همچنین افزایش آگاهی مالکان خودروهای دیزلی و شرکتهای حملونقل درباره نحوه عملکرد و نگهداری DPF میتواند از بروز هزینههای اضافی و مشکلات فنی جلوگیری کند.
انجمن واردکنندگان و توزیعکنندگان فیلتر؛ حامی شفافیت بازار
بازار فیلترهای خودروهای دیزلی و سنگین، به دلیل تنوع محصولات و حساسیت فنی آنها، نیازمند زنجیره تأمین شفاف و دسترسی به محصولات استاندارد است.
انجمن واردکنندگان و توزیعکنندگان فیلتر میتواند با اطلاعرسانی تخصصی، افزایش آگاهی فعالان بازار، حمایت از واردات محصولات استاندارد و کمک به شفافیت شبکه توزیع، در ساماندهی بازار این تجهیزات نقش مؤثری داشته باشد.
توجه همزمان به واردات قانونی، تولید داخلی، استانداردهای فنی و نظارت بر شبکه توزیع میتواند زمینه دسترسی ناوگان حملونقل کشور به فیلترهای باکیفیت را فراهم کند.
جمعبندی
فیلتر دوده یکی از تجهیزات مهم برای کنترل انتشار ذرات معلق از خودروهای دیزلی است و استفاده صحیح از آن میتواند به کاهش آلایندگی ناوگان حملونقل کمک کند. با توجه به تعداد قابل توجه خودروهای سنگین، اتوبوسها و سایر وسایل نقلیه دیزلی در کشور، تأمین فیلترهای استاندارد، توسعه تولید داخلی و ایجاد شبکه توزیع شفاف از اهمیت بالایی برخوردار است.
تداوم سیاستهای کاهش آلایندگی و افزایش استانداردهای زیستمحیطی خودروهای دیزلی، اهمیت بازار DPF و سایر تجهیزات کنترل آلایندگی را در سالهای آینده بیش از پیش افزایش خواهد داد.
بدون دیدگاه