فیلتر تقلبی خودرو؛ از تشخیص تا خسارتهای سنگین به موتور
فیلتر خودرو یکی از قطعات مصرفی مهم در سیستم فنی خودرو است و شاید به دلیل قیمت نسبتاً پایین آن در مقایسه با بسیاری از قطعات موتور، اهمیتش کمتر مورد توجه قرار بگیرد. با این حال، کیفیت فیلتر میتواند تأثیر مستقیمی بر عملکرد موتور و طول عمر قطعات داشته باشد.
در سالهای اخیر، افزایش عرضه برخی فیلترهای بیکیفیت، تقلبی و فاقد استاندارد به یکی از چالشهای بازار لوازم یدکی تبدیل شده است. این محصولات ممکن است با بستهبندی مشابه نمونههای اصلی یا حتی با نام برندهای شناختهشده عرضه شوند و همین موضوع تشخیص آنها را برای مصرفکننده دشوار میکند.
استفاده از چنین محصولاتی صرفاً به معنای خرید یک قطعه نامرغوب نیست؛ در صورت عملکرد نامناسب فیلتر، آلودگیها میتوانند وارد بخشهای حساس خودرو شوند و در بلندمدت هزینههای تعمیراتی قابل توجهی ایجاد کنند.
چرا فیلتر تقلبی در بازار زیاد شده است؟
یکی از دلایل گسترش فیلترهای تقلبی، اختلاف قابل توجه میان هزینه تولید محصول استاندارد و نمونههای بیکیفیت است. تولیدکنندهای که از مواد اولیه مناسب، کاغذ فیلتراسیون استاندارد و تجهیزات تولید اصولی استفاده میکند، هزینه بیشتری برای ساخت محصول پرداخت میکند.
در مقابل، برخی تولیدکنندگان غیررسمی با استفاده از مواد اولیه ارزانتر، کاغذ نامناسب یا فرآیندهای تولید غیراستاندارد، محصولی با هزینه پایینتر تولید میکنند. اگر این کالا با بستهبندی مشابه نمونه اصلی وارد بازار شود، امکان کسب سود بیشتر برای عرضهکننده متخلف فراهم خواهد شد.

فیلتر تقلبی چگونه به موتور خودرو آسیب میزند؟
فیلتر وظیفه دارد آلودگیها و ذرات موجود در هوا، روغن یا سوخت را تا حد مشخصی جدا کند. اگر مدیای فیلتراسیون کیفیت لازم را نداشته باشد، ممکن است توانایی آن در جذب ذرات کاهش پیدا کند.
در فیلتر روغن، ورود آلودگیها به مدار روغنکاری میتواند باعث افزایش اصطکاک و فرسایش قطعات داخلی شود. در فیلتر هوا نیز عبور ذرات آلاینده از فیلتر میتواند عملکرد سیستم مکش و احتراق را تحت تأثیر قرار دهد.
به همین دلیل، انتخاب فیلتر تنها بر اساس قیمت یا ظاهر محصول تصمیم مناسبی نیست.
وضعیت بازار فیلترهای تقلبی
برخی فعالان بازار و تشکلهای صنفی در سالهای گذشته نسبت به افزایش سهم فیلترهای غیررسمی و تقلبی در بازار هشدار دادهاند. همچنین آمارهای مطرحشده از سوی برخی مسئولان صنفی، سهم قابل توجهی را برای محصولات تقلبی یا غیررسمی در بازار فیلتر مطرح کردهاند.
البته میزان دقیق این محصولات در بازار به دلیل ماهیت غیررسمی فعالیت برخی تولیدکنندگان و واردکنندگان، به سادگی قابل اندازهگیری نیست. با این حال، وجود کالاهای تقلبی یکی از مشکلات جدی زنجیره تأمین قطعات مصرفی خودرو محسوب میشود.
فیلترهای تقلبی بیشتر در کدام بخشها دیده میشوند؟
کالای تقلبی ممکن است در انواع مختلف فیلتر مشاهده شود، اما از نظر مصرف، فیلترهای پرکاربرد بازار معمولاً جذابیت بیشتری برای سودجویان دارند.
از جمله این محصولات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- فیلتر روغن
- فیلتر هوا
- فیلتر سوخت
- فیلتر کابین
- فیلترهای مورد استفاده در خودروهای سنگین
- برخی فیلترهای ماشینآلات صنعتی و راهسازی
هر یک از این فیلترها وظیفه متفاوتی دارند و کیفیت پایین آنها میتواند پیامد متفاوتی برای خودرو یا ماشینآلات داشته باشد.
چگونه فیلتر تقلبی را از اصل تشخیص دهیم؟
تشخیص فیلتر تقلبی همیشه ساده نیست؛ بهخصوص زمانی که محصول با بستهبندی بسیار شبیه نمونه اصلی عرضه شود. با این حال، چند نکته میتواند احتمال خرید کالای نامعتبر را کاهش دهد.
۱. بررسی بستهبندی
کیفیت چاپ، غلطهای نوشتاری، فونت نامناسب، برچسبهای بیکیفیت و تفاوت در طراحی بستهبندی میتواند نشانهای برای بررسی بیشتر باشد.
۲. بررسی شماره فنی
شماره فنی فیلتر باید با مدل خودرو یا موتور مطابقت داشته باشد. صرفاً یکسان بودن ظاهر فیلتر به معنی سازگاری آن با خودرو نیست.
۳. توجه به قیمت غیرمنطقی
قیمت بسیار پایین در مقایسه با میانگین بازار میتواند یک علامت هشدار باشد؛ البته قیمت به تنهایی معیار تشخیص اصالت نیست.
۴. خرید از فروشنده معتبر
مطمئنترین راه برای کاهش ریسک، خرید از فروشگاه یا توزیعکنندهای است که سابقه مشخصی در بازار دارد و اطلاعات محصول را به صورت شفاف ارائه میکند.

نقش شناسه کالا در مقابله با کالای تقلبی
یکی از راهکارهای مهم برای کنترل بازار قطعات یدکی، استفاده از سامانهها و سازوکارهای مربوط به شناسه کالا و رهگیری محصولات است.
شناسهدار شدن قطعات میتواند امکان بررسی بهتر مسیر ورود و توزیع کالا را فراهم کند و تشخیص محصولات فاقد هویت مشخص را برای نهادهای نظارتی و حتی مصرفکنندگان آسانتر کند.
البته موفقیت این طرح به اجرای کامل، نظارت مستمر و همکاری تولیدکنندگان، واردکنندگان، توزیعکنندگان و فروشندگان وابسته است.
نقش انجمن واردکنندگان و توزیع کنندگان فیلتر
بازار فیلتر فقط به تولیدکنندگان داخلی محدود نمیشود و بخشی از نیاز بازار از طریق واردات تأمین میشود. بنابراین کیفیت و اصالت کالا در تمام زنجیره تأمین، از تولید و واردات گرفته تا توزیع و فروش، اهمیت دارد.
در این میان، انجمن واردکنندگان و توزیع کنندگان فیلتر میتواند در ارتباط میان فعالان این حوزه و پیگیری مسائل مربوط به واردات، توزیع، کیفیت و مقررات نقش داشته باشد.
شفافیت در زنجیره تأمین و ارائه اطلاعات صحیح درباره محصول میتواند به افزایش اعتماد مصرفکننده و کاهش زمینه فعالیت عرضهکنندگان کالای تقلبی کمک کند.


بدون دیدگاه